پرچم ایران

پرچم ایران پرچمی سه‌رنگ است که دارای سه نوار هم‌اندازهٔ افقی سبز و سفید و سرخ می‌باشد. نشان جمهوری اسلامی ایران به رنگ سرخ در میانهٔ نوار سفید قرار دارد. همچنین ۲۲ «الله اکبر» به رنگ سفید و به نشانهٔ پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن در حاشیهٔ پایین رنگ سبز و حاشیهٔ بالای رنگ سرخ جای گرفته اند. نشان جمهوری اسلامی بیان‌گر واژهٔ «الله» و شعار اسلامی «لا اله الا الله» است. درفش حکومتگران ایران در طول دوره‌های گوناگون دستخوش تغییرات بسیاری گشته است. درفش هخامنشیان، درفش شهباز نام داشته است که شهبازی با بال‌های گشوده و قرص خورشیدی پشت سر آن بوده است. فرترکه‌های پارسه درفش کاویانی را برای خود برمی‌گزینند. به باور برخی کسان، در زمان اشکانیان پرچمی با نماد خورشید به‌کار می‌رفته است؛ ولی تاریخ‌شناس سوئدی استیگ ویکاندِر دلیل‌هایی می‌آورد که درفش کاویانی در دوران اشکانیان نیز پرچم ملی ایران بوده است. همچنین، درفش کاویانی درفش ساسانیان نیز بوده است. فردوسی در شاهنامهٔ این درفش را روایت کرده است و سکه‌های یافته‌شده در ایران نیز آن را به تصویر کشیده اند. طبق روایات، درفش کاویانی چهارگوش منتظم بوده و قابی فلزی داشته و بر روی پایه‌ای حمل می‌شده است. همچنین هجده مُهر مربوط به دورهٔ ساسانی که در اطراف دریاچه خوارزم پیدا شده و سنگ‌نوشته‌های ساسانی و پاره‌ای اشاره‌های منابع رومی آگاهی‌هایی در این زمینه به ما می‌دهند. در سده‌های آغازین پس از اسلام، رنگ سیاه رنگ خلیفه‌های عباسی و پیروان و طرفداران آن‌ها بوده و رنگ‌های سبز و سفید نیز رنگ‌های مورد علاقه در پرچم‌های مخالفان عباسیان، مانند علویان، فاطمیان مصر و شورشیان ایرانی بوده اند. از حدود سدهٔ نهم هجری (پانزدهم میلادی) نشان شیر و خورشید نشان محبوبی در پرچم‌های ایران بوده است. این نشان در دوره‌های مختلف و نزد سلسله‌های شاهیِ مختلف به صورت‌های متفاوتی تعبیر شده است. در ابتدا تنها نمادی اختربینانه بود، نه نشانهٔ پادشاهی؛ ولی بعدها تعبیری اسلامی-شیعی یافت. تعبیرهای ملت‌گرایانه و سلطنتی بعدها در دوران‌های قاجار و پهلوی بدان داده شدند. در زمان فتح‌علی شاه قاجار شمشیری به دست شیر داده شد و استفاده از این نشان تا انقلاب ۱۳۵۷ ادامه یافت. با توجه به حذف شیر و خورشید از پرچم سه‌رنگ ایران در پی انقلاب اسلامی، کهن‌ترین عنصر پرچم کنونی ایران سه رنگ سبز و سفید و سرخ است که پیشینهٔ به‌کارگیری آن‌ها به دورهٔ ناصرالدین شاه قاجار بازمی‌گردد. ویژگی‌های کلی پرچم رسمی ایران در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده اند و ویژگی‌های جزئی آن از سوی سازمان ملی استاندارد ایران تعیین می‌گردند. همچنین، بخشنامه‌های حکومتی شیوهٔ احترام به پرچم را معین می‌سازند.